Przejdź do treści
Strona główna » Poszukiwacze złota: James Wilson Marshall i Charles H. Bennett

Poszukiwacze złota: James Wilson Marshall i Charles H. Bennett

Umów rozmowę z naszym ekspertem

Kulminacyjnym momentem kalifornijskiej gorączki złota był rok 1849. Według szacunków, wtedy właśnie do Kaliforni przybyło ok. 300 tys. osób żywotnie zainteresowanych wydobyciem. Początek gorączki datuje się na rok 1848. Dokładnie na 24 stycznia 1848 roku…

Poszukiwacze złota
Tartak wodny Johna Suttera, Domena Publiczna

Kalifornijska gorączka złota odegrała istotną rolę w historii Stanów Zjednoczonych. W latach czterdziestych XIX wieku Kalifornia była odległą prowincją, dopiero co uzyskaną po wojnie amerykańsko-meksykańskiej. Ogromne połacie ziemi nadawały się do wypasu bydła, ale konieczność odbycia dalekiej i niebezpiecznej podróży oraz lokalne plemiona indiańskie sprawiały, że jedynie najbardziej zuchwali śmiałkowie decydowali się na przenosiny na te tereny.

Odkrycie złota zmieniło wiele. Powstanie Sacramento – stolicy stanu – czy rozwój kilku innych, dużych miast w regionie, to tylko część skutków. Kalifornijska gorączka złota przyczyniła się do gwałtownego spadku populacji rdzennej ludności z powodu chorób, głodu, ale także ludobójstwa (według różnych szacunków zginęło od 4,5 do nawet 100 tys. Indian). Gorączka złota trwała raptem 7 lat i sprawiła, że na terenie Kaliforni osiadło na stałe wielu górników, zarówno ze Stanów Zjednoczonych, jak i z zagranicy. Choć szacuje się, że od górników wydobywających złoto więcej zarobili handlarze, którzy tych górników zaopatrywali, kalifornijska gorączka złota zdołała wytworzyć mit „kalifornijskiego snu”, który sprawił, że Kalifornia zaczęła być postrzegana jako miejsce nowego początku.

Reputacja „złotego stanu” tak bardzo utrwaliła się w kulturze, że przyciągał on przez dziesiątki lat farmerów, przemysłowców, filmowców, konstruktorów, a obecnie także inżynierów i informatyków (Dolina Krzemowa). Mark Twain, który również poszukiwał złota w Kaliforni, powiedział raz: „bądźmy wdzięczni, że istnieją wariaci. Bez nich nie moglibyśmy odnosić sukcesów”.

Odkrycie złota w Kaliforni

James Wilson Marshall był stolarzem, który przyszedł na świat w New Jersey, jednak stosunkowo szybko wyruszył na zachód, w poszukiwaniu lepszego życia. Pomieszkiwał w Indianie i Illinois. Próbował uprawiać ziemię w Missouri, jednak nabawił się tylko malarii. W końcu trafił tak daleko na zachód, jak tylko się dało – do Oregonu – a stamtąd, wędrując szlakiem Siskiyou, dotarł do Kaliforni, gdzie znalazł zatrudnienie przy budowie tartaku wodnego dla osadnika szwajcarskiego pochodzenia, Johna Suttera.

Marzeniem Suttera była budowa ufortyfikowanej osady, którą nazwał Nowa Helvetia, czyli Nowa Szwajcaria, na cześć swojej ojczyzny. By móc to marzenie realizować, potrzebował tartaku wodnego. Zatrudnił więc Jamesa Marshalla. Ten dokonał oględzin okolicznych lokalizacji i uznał, że najbardziej dogodną będzie ta, położona ok. 64 km od fortu Suttera, w górę rzeki American River. Budowa rozpoczęła się pod koniec sierpnia 1847 roku, a załoga Marshalla składała się głównie z lokalnych rdzennych amerykanów, a także mormonów zmierzających do Salt Lake City w stanie Utah.

James W. Marshall
James W. Marshall, ilustracja z 1855 roku, Domena Publiczna

Rankiem 24 stycznia 1848 roku Marshall badał kanał pod młynem. W pewnym momencie dostrzegł lśniące bryłki. Poinformował o tym Suttera i razem dokonali kilku podstawowych testów m.in. gotując metal w ługu czy uderzając młotkiem, by sprawdzić jego ciągliwość. Marshall niepokoił się, że na wieść o odkryciu złota załoga porzuci budowę tartaku. Wiadomość ta miała zatem pozostać ukryta w tajemnicy. Niestety, dla Marshalla i Suttera, nie udało się to.

Nagłośnieniu odkrycia przysłużył się niejaki Samuel Brannan – kupiec, który prowadził sklep w forcie Suttera. O sprawie dowiedział się, gdy pracownicy Marshalla zapłacili mu w sklepie grudkami złota. Natychmiast wykupił wszystkie kilofy, łopaty i miski do płukania, jakie mógł tylko znaleźć w okolicy, a następnie udał się do San Francisco, aby ogłosić znalezienie złota w American River. Wkrótce miski, za które zapłacił po 20 centów za sztukę, sprzedawał po 15 dolarów. W ciągu dziewięciu tygodni zarobił 36 tys. dolarów, zaś ani Marshall, ani Sutter, na znalezieniu złota w rzece nie zarobili ani centa.

Położony nad rzeką Sacramento fort Suttera, w kolejnych latach rozrósł się, dzięki napływającym poszukiwaczom złota. Syn Suttera, John Sutter Jr. złożył osadę Sacramento, które dziś jest stolicą stanu Kalifornia. W miejscu odkrycia złota znajduje się dziś stanowy park historyczny Marshall Gold Discovery, w którym podziwiać można napędzany wodą tartak Suttera, a właściwie jego rekonstrukcję, zbudowaną w 1967 roku na podstawie rysunków Marshalla oraz fotografii wykonanej w 1850 roku.

Charles H. Bennett – cichy bohater?

Choć powszechnie uważa się, że to Marshall odkrył złoto, sprawa nie jest zupełnie jednoznaczna. Chociażby z uwagi na niespójność, jaka pojawia się w tej historii: Marshall odnalazł grudki złota i chciał utrzymać ten fakt w tajemnicy, a sprawa została ujawniona po tym, jak złotem zapłacili w sklepie jego pracownicy. Jest zatem wielce prawdopodobne, że choć oficjalnie odnalezienie złota przypisuje się Marshallowi, w rzeczywistości o złocie wiedziało więcej osób. Jedną z nich mógł być Charles H. Bennett.

Urodził się w 1811 roku. Zanim trafił do Kaliforni, był sierżantem w kompanii dragonów Armii Stanów Zjednoczonych w Fort Leavenworth w Kansas. Następnie przeniósł się do Oregonu, gdzie zaangażował się w tworzenie Oregon Rangers – milicji Tymczasowego Rządu Oregonu. W 1847 roku wyjechał do Kaliforni, gdzie został zatrudniony przez Jamesa Marshalla do budowy tartaku Suttera.

Poszukiwacze złota: James Wilson Marshall i Charles H. Bennett
Poszukiwacz płuczący złoto w American River, 1850 r., Domena Publiczna

Oficjalna wersja o znalezieniu złota była kwestionowana przez innego pracownika – Stephena Staatsa, który w liście do Oregon Statesman pisał: „w 1847 roku wyposażyliśmy Bennetta w strój i pojechał z nami do Kaliforni. Pomagał Marshallowi w budowie młyna na American River i był pierwszym, który ujrzał lśniący pył. Mimo, że Marshall zyskał światową sławę jako pierwszy odkrywca złota w Kaliforni, zawsze twierdziliśmy, że człowiek z Oregonu, Bennett, był pierwszym, którego sokole oko ujrzało lśniącą rudę”.

W 1850 roku, po powrocie z Kaliforni, Bennett zainwestował w kilka interesów. W Salem w stanie Oregon wybudował hotel. Był także jednym z udziałowców budowy parowca Canemah. Awansowany do rangi kapitana ochotniczej jazdy Oregonu, zginął w bitwie pod Walla Walla w stanie Waszyngton, w czasie wojny Yakima z lokalnymi plemionami indiańskimi.

Ciało Bennetta zostało sprowadzone do Salem i pochowane z honorami masońskimi na cmentarzu Odd Fellows. Na jego grobie stanął marmurowy obelisk wysokości 6 stóp, z kwadratowym spiczastym zwieńczeniem, zdobionym masońską rzeźbą oka opatrzności. Napis na pomniku głosi: „Kapitan Charles Bennett zmarł 7 grudnia 1855 roku, w wieku 41 lat, 3 miesięcy i 20 dni. Kapitan Bennett był odkrywcą złota w Kaliforni. Poległ w obronie swojego kraju pod Walla Walla”.

Bartosz Adamiak

Zapisz się do naszego newslettera i uzyskaj dostęp do poradnika "Metale i kamienie szlachetne"

Poszukiwacze złota: James Wilson Marshall i Charles H. Bennett

    Adres e-mail:

    Numer telefonu (opcjonalnie):

    Wyrażam Administratorowi Danych - Goldenmark Center Sp. z o.o. (nr KRS 0000534748) - zgodę na:

    przesyłanie mi za pomocą środków komunikacji elektronicznej informacji handlowych.

    wykorzystywanie telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i automatycznych systemów wywołujących (np. telefon, smartphone, laptop, tablet, komputer, smartwatch itp.) w celu marketingu bezpośredniego.