Mennica Austriacka - od okupu do filharmonii

Od średniowiecza w pięknej naddunajskiej metropolii powstają cenione monety. Wiedeńska Mennica Austriacka zaliczała wzloty i upadki razem ze swoją ojczyzną. Od dość przypadkowo powstałej instytucji w małym księstwie przez największego producenta bilonu w Imperium Habsburgów po cenionego emitenta monet bulionowych.

Czytaj także: Niedobory srebra wywindują ceny jeszcze bardziej?

Srebrny okup

Wszystko zaczęło się w XII w. od Ryszarda Lwie Serce, tego samego, na którego powrót z utęsknieniem wyczekiwał Robin Hood. Podczas powrotu z krucjaty jego statek rozbił się u brzegów Grecji. Ponieważ pozostawał w kiepskich stosunkach z cesarzem bizantyjskim, któremu odbił Cypr, wracał przez cała Europę incognito jako Templariusz z jedynie trzema towarzyszami u boku. Starał się dotrzeć do Saksonii, gdzie rządził jego szwagier. Pech chciał, że niemal u celu, pod Wiedniem, pojmał go tuż przed Bożym Narodzeniem 1192 r. książę Austrii Leopold V.

Jeszcze rok wcześniej Ryszard i Leopold wspólnie zdobywali Akkę, turecką twierdzę nad Morzem Śródziemnym. Jednak po zwycięstwie Ryszard usunął z murów Akki sztandar Leopolda, który obrażony wrócił do domu. Teraz miał okazję do zemsty.

Czytaj także: Przebudzenie srebra

Jako okupu za życie króla zażądał, według różnych źródeł, od kilkunastu do nawet ponad 20 ton srebra. Suma ta stanowiła w przybliżeniu 2-3 letnie przychody skarbca państwowego. Skarbca, który dodajmy był mocno spustoszony, bo podobną sumę Ryszard ściągnął z poddanych ruszając w 1188 r. na wojnę z Saladynem. Tym razem poddani zapłacili specjalny podatek od nieruchomości, jednorazowy podatek wynoszący 25% wartości majątku, a w kościołach w całym kraju skonfiskowano złote i srebrne naczynia liturgiczne, więc już wiecie czemu ten bezwzględny książę Jan tak łupił poddanych.

Zamów szablę z darmową przesyłką i darmowym zwrotem

Wróćmy jednak do Austrii. Leopold V nie zdołał zagospodarować okupu, który wpłynął pod koniec 1194 r., bo zmarł w Sylwestra 1194. Zajął się tym jego syn Leopold VI, który powołał w Wiedniu specjalną instytucję, która miała przerobić tę wielką masę srebra na walutę.

Habsburgowie

Potem Mennica Austriacka zniknęła ze źródeł na dwieście lat, choć Austria zyskiwała na znaczeniu i po przejęciu władzy przez Habsburgów, przekształcając się powoli z prowincjonalnego księstewka Rzeszy Niemieckiej w potężne Imperium, z którego wywodzili się cesarzowie.

Dokument, który po raz pierwszy wspomina o Mennicy jako o stałej instytucji pochodzi z 1371 r. Mennica zlokalizowana była przy Wollzeile, ulicy położonej na Starym Mieście na prawym brzegu Dunaju.

Czytaj także: Srebrne monety inwestycyjne. Które są najpopularniejsze?

Początkowo w Mennicy wszelkie prace wykonywano tradycyjną średniowieczną metodą. Do wytopionego krążka metalu przykładano krążek z wyrytym wzorem i odbijano go za pomocą młotka. Jednak z biegiem czasu zaczęto wprowadzać tam nowsze technologie. Od XVI w. stosowano coraz nowsze prasy, aż do częściowej, a potem całkowitej mechanizacji produkcji w XIX i XX wieku.

Imperium Habsburgów wzrastało w siłę, a wraz z nim Mennica, określana od 1715 r. jako "Główna Mennica" (niem. Hauptmünzamt), dla odróżnienia od mniejszych mennic w miastach takich jak Graz, Salzburg czy Innsbruck. W 1733 r. w Wiedniu powołana została do życia Akademia Grawerunku, która stała się kuźnią kard dla Mennicy.

Najpopularniejsza srebrna moneta w historii

W 1752 r. Mennica przeniosła się do Pałacu Zimowego księcia Eugene'a przy nieodległej ulicy Himmelpfortgasse, który cesarzowa Maria Teresa nabyła kilkanaście lat wcześniej na aukcji. Cesarzowa była ostatnią z Habsburgów. Po jej śmierci w 1780 r. Mennica Wiedeńska zaczęła bić Talary Marii Teresy, które są uznawane za najpopularniejszą srebrną monetę w historii ludzkości, a także za srebrny bilon o największym nakładzie w dziejach.

Czytaj także: Jak inwestować w srebro?

Mennica pozostawała wiodącym emitentem monet Cesarstwa Austrii, przekształconego potem w Cesarstwo Austrio-Węgier. Potrzebowała większej siedziby, którą zaczęto wznosić w latach 30-tych XIX w. przy placu Am Heumarkt położonym po drugiej stronie Parku Miejskiego, ale wciąż w ścisłym centrum Wiednia. Budynek ten pozostaje siedzibą Mennicy do dziś. Przeprowadzka nastąpiła w latach 50-tych. Zwolniony Pałac Zimowy zajęło Ministerstwo Finansów, które urzędowało tam do rozpadu Austrio-Węgier w 1918 r. W latach 2007-2013 budynek poddano gruntownej renowacji i obecnie pełni funkcje muzealne.

Po I wojnie światowym i ogromnym okrojeniu terytorium Austrii, Mennica Austriacka w Wiedniu pozostała jedyną mennicą na terenie kraju. Przetrwała Wielki Kryzys, niemiecki anschluss, II wojnę światową i Zimną Wojnę. Cały czas pozostawała jedynym producentem austriackiej waluty, którą wytwarzała do 2002 r., gdy Austria przyjęła Euro.

Wiedeńscy Filharmonicy

Wiedeńscy Filharmonicy - srebrna monetaW 1989 r. zaczął się nowy rozdział w jej historii. Mannica została przekształcona w spółkę akcyjną ze 100% udziałem Narodowego Banku Austrii. Symbolem nowego otwarcia stała się nowa moneta bulionowa, której pierwsza emisja miała miejsce właśnie w roku upadku Muru Berlińskiego - Wiedeńscy Filharmonicy. Produkt szybko stał się klasyką i w latach 90-tych trzykrotnie cieszył się tytułem najlepiej sprzedającej się złotej monety na świecie. Dziś Filharmonicy pozostają jedyną regularnie bitą złotą monetą bulionową strefy euro, a od 2008 dorobili się srebrnej siostry-bliźniaczki.

Dziś Mennica Austriacka produkuje monety kolekcjonerskie, bulionowe i obiegowe, także dla zagranicznych podmiotów. Zatrudnia 200 osób i wybija 450 mln monet rocznie.

Krzysztof Krzemień