Turystyka śladami złota i srebra

Wakacje to tradycyjnie na rynkach czas uspokojenia, gdy inwestorzy na urlop. Jednak dla pasjonatów inwestowania w metale szlachetne mamy propozycję jak połączyć przyjemne z pożytecznym. Poniżej lista ciekawych miejsc związanych ze złotem i srebrem, które warto wpisać w program wakacyjnego wyjazdu.

Polska

Wydobycie kruszców nigdy nie stanowiło istotnej części polskiej gospodarki, ale i w naszym kraju znajdziemy sporo atrakcji turystycznych z nimi związanych.

Na terenie Sudetów od dawna prowadzono wydobycie rozmaitych dóbr mineralnych. Świetnym przykładem jest kopalnia złota w Złotym Stoku. To małe miasteczko na wschód od Kłodzka tuż przy granicy z Czechami. Można tam zwiedzać zabytkową sztolnię, wziąć udział w płukaniu złota, a także w wielu rodzinnych atrakcjach. Na terenie miejscowości wydobywano złoto i arsen od X w. aż po 1960 r. Pod koniec XV w. produkcja złota w miejscowych kopalniach wynosiła wg różnych szacunków 8-10% całej produkcji europejskiej. Od XIII do XX w. wydobyto tu ok. 2 mln ton rudy, z której uzyskano 10 ton złota i 126 tys. ton arszeniku.

Jednak niekwestionowaną stolicą polskiego złota jest Złotoryja. Co prawda złota nie wydobywa się tu już od dawna, jednak ważny ośrodek górniczy powstał tu w XII w., a samo miasto otrzymało prawa miejskie w 1211 r., jako pierwsze na terenie dzisiejszej Polski, co dobitnie świadczy o pozycji gospodarczej regionu. Tradycje wydobycia złota są do dziś silne w tym miasteczku na południowy-zachód od Legnicy. Można zwiedzić Muzeum Złota, jednak polecamy wybrać się tam podczas dorocznych Mistrzostw Polski w płukaniu złota organizowane przez Polskie Bractwo Kopaczy Złota. Niestety odbywają się poza sezonem turystycznym, edycja 2014 w dniach 30 maja-1 czerwca.
Jeśli kogoś bardziej interesuje srebro, polecamy zabytkową kopalnię srebra w Tarnowskich Górach, nieco na północ od Aglomeracji Górnośląskiej. Wydobycie tego kruszcu w regionie prowadzono od XII w., a w samych Tarnowskich Górach od XVI w. do wybuchu I wojny światowej. Pozostał po nim imponujący system tuneli, liczący sobie w sumie ok. 150 km, z czego 1,7 km udostępnione jest zwiedzającym.

Dla tych, których mniej interesuje wydobycie, a bardziej produkt końcowy polecamy najsłynniejsze chyba znalezisko archeologiczne w Polsce, czyli Skarb Średzki. W latach 80-tych XX w. podczas prac remontowych w Środzie Śląskiej na zachód od Wrocławia odnaleziono etapami skarb zawierający średniowieczne monety, a także klejnoty z dworu czeskiego na czele z koroną królów czeskich. Przypuszcza się, że u średzkiego lichwiarza zastawił je cesarz Karol IV. Skarb można zobaczyć w Muzeum Regionalnym w Środzie Śląskiej.

Osoby bardziej zainteresowane numizmatami zaprasza warszawski Gabinet Numizmatyczny Mennicy Polskiej. Na wystawie można obejrzeć ok. 2 tys. obiektów wyprodukowanych przez Mennicę Polską od jej założenia w 1766 r. Wadą jest konieczność wcześniejszego umówienia się na wizytę i zebrania grupy.

Europa

Omówienie wszystkich europejskich miejsc związanych ze złotem i srebrem to temat na książkę, dlatego skupimy się na kilku najciekawszych obiektach.

W przepięknej Florencji w Palazzo Pitti znajduje się muzeum srebra zwane też Skarbem Medyceuszy. Medyceusze, bogata kupiecka rodzina rządząca renesansową Florencją, zebrała bajeczne bogactwa, a Palazzo Pitti wchodził w skład ich włości. Dziś dzieła sztuki ze srebra i klejnotów można podziwiać w przepięknych komnatach, stanowiących niegdyś fragment apartamentów. Poza eksponatami zgromadzonymi przez Medyceuszy znajdziemy tam również kolekcję złotniczej sztuki niemieckiej zakupionej w XIX w. po zakończeniu napoleońskiej okupacji. W tym samym pałacu znajduje się mnóstwo innych wystaw, m.in. porcelany, sztuki nowoczesnej czy powozów. Niestety muzeum najwybitniejszej rodziny bankierów tamtych czasów - Fuggerów, którzy zbudowali swoją fortunę w dużej mierze na inwestowaniu w przemysł wydobywczy, jest dopiero w budowie i otworzy swoje podwoje w Augsburgu na jesieni 2014 r.

Osoby zainteresowane numizmatyką zapewne ucieszą się z informacji, że osiem spośród dziesięciu muzeów z największą ilością eksponatów z tej dziedziny znajduje się w Europie. Największymi zbiorami na naszym kontynencie szczyci się Ermitraż w St. Petesburgu. To muzeum, kojarzone raczej ze sztuką, posiada tez w zasobach niebagatelne zasoby numizmatyczne, podobnie jak numer dwa na liście, czyli British Museum w Londynie.

Największym europejskim muzeum poświęconym stricte tej tematyce jest Królewski Gabinet Monet w Sztokholmie, znany również jako Narodowe Muzeum Ekonomii. Kolekcja składa się z ponad 600 tys. egzemplarzy, z których najstarsze datowane są na XVI w.

O palmę pierwszeństwa rywalizuje z nim Muzeum Numizmatyczne w Atenach. Zawiera ono podobną liczbę eksponatów od czasów starożytnych po współczesność, a najstarsze datowane są na czternaste stulecie przed Chrystusem. Muzealna biblioteka liczy sobie ponad 12 tys. pozycji dotyczących wyłącznie numizmatyki.

Inwestorom zajmującym się monetami bulionowymi na pewno nie trzeba przedstawiać brytyjskiej Royal Mint. To z tej ulokowanej w walijskim miasteczku Llantrisant w pobliżu Cardiff instytucji pochodzi m.in. słynna Britannia. W skład kompleksu wchodzi też Muzeum Royal Mint. Jednak uwaga, wstęp tylko po wcześniejszym umówieniu i najczęściej przyznawany w celach naukowych. Trwają prace, by udostępnić zwiedzającym imponującą kolekcję. Na szczęście muzeum współpracuje blisko z innymi instytucjami i wiele eksponatów można zobaczyć w Tower of London, gdzie przy okazji można obejrzeć brytyjskie klejnoty koronne, arcydzieła sztuki złotniczej oraz Koh-i-Noor, najsłynniejszy diament świata. Pewne eksponaty znajdziemy też w oksfordzkim Ashmolean Museum.

Świat

Na świecie znajdziemy wiele miejsc, których historia jest złotem pisana. Jednak nie wszystkie są bezpieczne, a do innych dostęp jest mocno utrudniony niezależnie od posiadanych środków. Dlatego polecimy kilka krajów, ale pamiętajcie, że ta lista w żaden sposób nie jest zamknięta.
Nie ma chyba drugiego kraju na świecie, którego historia tak nieodłącznie wiąże się ze złotem jak Australia. Po wybuchu gorączki złota w połowie XIX w. ten najmniejszy kontynent świata zmienił się z kolonii karnej dla brytyjskich przestępców w kwitnący, nowoczesny kraj, który dziś, wg ONZ-owskiego rankingu HDI jest drugim najlepszym krajem do życia na świecie.

Najważniejszym obiektem związanym ze złotem jest tam bez wątpienia Perth Mint. Jest to nie tylko jeden z największych producentów złota na świecie, ale i ceniona placówka numizmatyczna, której nowatorskie techniki sprawiają, że jej produkty są popularne na całym świecie, także w Polsce. Perth Mint oferuje szereg atrakcji dla turystów, od kolekcji samorodków, przez obserwowanie procesu rafinacji złota aż po największą wyprodukowaną monetę w historii, zawierającą tonę czystego złota.

Niestety Peth to wysepka cywilizacji na gigantycznej pustyni zajmującej cała centrum i zachód kontynentu. Dlatego udanie się tam może być bardzo czaso- i kosztochłonne. Jednak i na gęściej zaludnionym południowym wchodzie Australii znajdziemy wiele ciekawych miejsc. Muzeum Złota w Ballarat to obiekt stojący w miejscu, gdzie wszystko się zaczęło. To na tym pustkowiu pod Melbourne w 1850 r. znaleziono złoto, które rozpętało australijską gorączkę złota i spowodowało, że błyskawicznie wyrosło nowe miasto. W muzeum znajdziemy wszystko co wiąże się ze złotem, od samorodków po gotowe produkty, a także będziemy mogli się zapoznać z historią miasta, nierozerwalnie związanego z wydobyciem złota. Sporo eksponatów związanych z historią i wydobyciem złota znajdziemy również w Muzeum Stanu Victoria w Melbourne.

Z kolei Królewska Mennica Australii w stolicy kraju, Canberrze udostępnia zwiedzającym możliwość obserwacji powstawania obiegowego bilonu, a nawet własnoręczne wybicie monety o wartości 1 dolara australijskiego. Uwaga, mennica nie pracuje w weekendy. Można wtedy zwiedzić towarzyszące wystawy, ale nie można obserwować pracy.

Zostawmy Antypody i przenieśmy się do innego kraju naznaczonego przez złoto, czyli USA. Muzeum Smithsona w Waszyngtonie to największe muzeum na świecie. Poza wszystkimi innymi "naj" posiada również największą na świecie kolekcję numizmatów, liczącą sobie 1,25 mln egzemplarzy.
Inne atrakcje znajdziemy w US Mint, którą inwestorzy znają m.in. z bulionowego Amerykańskiego Orła czy Bizona. Można zwiedzać dwa oddziały, w Filadelfii i w Denver. Jeśli jednak mamy wybór lepiej postawić na filię w Filadelfii. W obu będzie można zobaczyć proces produkcji dolarów, ale to pensylwański oddział może się poszczycić dłuższą tradycją i ciekawym zabytkowym sprzętem do produkcji bilonu.

W Ameryce Południowej prawie nikt już nie szuka legendarnego El Dorado, czyli złotego miasta, ale turyści mają okazję zobaczyć wiele ciekawych miejsc związanych z tym miejscem. Potosi w Boliwii to miejsce wpisane na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Podczas gorączki srebra w XVI wieku powstało tam górnicze miasto, które w szczytowym okresie rozwoju miało porównywalną liczbę mieszkańców mieszkańców co ówczesny Londyn czy Rzym. W okolicy można zobaczyć mnóstwo pozostałości po tym okresie, ale nie należy się spodziewać świetnej infrastruktury turystycznej.

Kultury prekolumbijskie, zwłaszcza Inkowie, znani byli z wybitnej sztuki złotniczej. To złoto sprowadziło tam hiszpańskich konkwistadorów. Największe zbiory znajdują się w Muzeum złota w Bogocie, stolicy Kolumbii. Innymi wartościowymi może się pochwalić Muzeum Złota w Limie, stolicy Peru. To właśnie na dzisiejszym terenie tego państwa znajdowało się serce Imperium Inków.

Krzysztof Krzemień

Krzysztof Krzemień