Złoto a rynki finansowe

Złoto jest ściśle związane z rynkami finansowymi. Traktowane jest jako jedna z najważniejszych walut.

Dla systemu finansowego płynność jest sprawą nadrzędną. Banki, instytucje finansowe i firmy inwestycyjne mogą wykorzystywać złoto jako uniwersalne i płynne aktywo. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym - European Market Infrastructure Regulation (EMIR) dopuszcza używanie złota jako depozytu przy transakcjach na papierach wartościowych. Od wprowadzenia w życie w 2012 roku regulacji EMIR każda z dużych izb rozliczeniowych (LCH Clearnet, ICE Clear Europe and CME Europe) akceptuje złoto.

W ślad za tym Regulacje Centralnych Depozytariuszy Papierów Wartościowych - Central Securities Depositories Regulation (CSDR) zezwalają na akceptowanie złota jako wysokiej jakości zabezpieczenia, co daje inwestorom większe możliwości zawierania transakcji na rynku instrumentów finansowych. W takim samym tonie wypowiadają się też ponadnarodowe organizacje, jak Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych - International Organisation of Securities Commissions (IOSCO) a także Bank Rozliczeń Międzynarodowych - Bank for International Settlements (BIS), który dopuszcza zastosowanie złota jako wysokiej jakości aktywa zabezpieczającego dla rozliczeń transakcji na instrumentach pochodnych nierozliczanych centralnie.

Na świecie działa wiele funduszy inwestycyjnych lokujących aktywa w produkty finansowe oparte na złocie lub, których wartość zależy od ceny złota. Są to min. akcje kopalń złota. Dużą rolę w architekturze współczesnego rynku finansowego odgrywają produkty strukturyzowane. Wycena wielu z nich zależy od notowań złota.

Do instrumentów finansowych opartych na złocie należą też kontrakty terminowe, opcje – instrumenty pochodne. Notowane są na giełdach towarowych, z których największe znaczenie ma nowojorska giełda COMEX. Tego rodzaju inwestycje ze względu na wysoką dźwignię finansową mogą przynieść w krótkim czasie wysokie zyski, ale też straty. Inwestowanie w instrumenty pochodne jest więc obarczone wysokim ryzykiem.

Złoto stanowi zabezpieczenie emisji tytułów uczestnictwa funduszy notowanych na giełdach (Exchange Traded Funds, „ETF”). Podmiot sprzedający udziały w tych funduszach nabywa odpowiadającą otrzymanym wpłatom ilość złota, które jest deponowane w niezależnym banku kastodialnym. Popularność inwestycji w złoto poprzez ETF-y wzrosła po wybuchu ostatniego kryzysu finansowego. W szczytowym 2012 roku posiadały one około 2 800 ton kruszcu. Obecnie stan ich posiadania spadł do poziomu 1 700 ton.

Złoto stanowi ważny składnik aktywów rezerwowych banków centralnych. W krajach wysoko rozwiniętych jego udział jest wysoki w przeciwieństwie do krajów rozwijających się. Np. złoto w ilości 8 133,5 ton znajdujące się w rezerwach Stanów Zjednoczonych stanowi ok. 74% całkowitych rezerw walutowych Fed. W innych krajach udziały wynoszą odpowiednio: Niemcy - 68%, Włochy - 67%, Francja - 65%. Do wyjątków należy Szwajcaria z rezerwami złota na poziomie 7% wartości rezerw walutowych a także Wielka Brytania - 10%. Wśród krajów rozwijających się na uwagę zasługują Chiny, gdzie wartość złota w Banku Ludowym stanowi zaledwie 1,1%. W tym przypadku trudno o porównanie z innymi krajami, bowiem Chiny posiadają największe rezerwy walutowe na świecie o wartości około 4 bln dolarów.

Postrzeganie złota zmieniło się po wybuchu ostatniego kryzysu, w efekcie banki centralne od 2010 roku kupują więcej złota niż sprzedają. W okresie ostatnich 5 lat banki centralne zakupiły netto 1 954 tony złota.
Obecność złota w wielu segmentach rynku finansowego dowodzi jego ponadczasowej wartości i uniwersalności. Mimo, że żyjemy w XXI wieku posiadamy wielkie zaufanie do metalu, który był ceniony już w Starożytności. O wielkim zaufaniu do złota świadczy jego akceptacja zawarta w regulacjach Unii Europejskiej oraz międzynarodowych organizacjach rynków finansowych.

Jan Mazurek