Fundusze złota a realne złoto

Inwestycje w złoto polegają przede wszystkim na jego zakupach w postaci sztabek lub monet. Na zmianach ceny złota można też zarabiać powierzając pieniądze funduszom lub kupując akcje producentów złota.

Fundusze oparte na złocie

Jedną z możliwości inwestowania na rynku złota dają instytucje zbiorowego inwestowania – fundusze inwestycyjne. Lokują one zebrane na rynku środki w akcje, kontrakty terminowe i opcje, produkty strukturyzowane, certyfikaty i inne instrumenty finansowe związane z rynkiem złota. Na świecie funkcjonuje wiele funduszy złota o zróżnicowanych profilach inwestycyjnych, natomiast w Polsce zaledwie kilka.

Akcje spółek wydobywczych

Akcje podmiotów związanych z rynkiem złota, w szczególności producentów, zazwyczaj przeważają w portfelach funduszy. Na notowania tych akcji ma przede wszystkim wpływ sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstwa. Ta w przeważającej mierze zależy od ceny złota. O wynikach finansowych przedsiębiorstwa decyduje też umiejętność zarządzania, bezpośrednie i ogólne koszty, cena pieniądza, kursy walut, dostęp do złoża, lokalne podatki a także inne obciążenia. Niektóre kopalnie złota są ulokowane w krajach o niestabilnych systemach politycznych i społecznych, co rzutuje na ryzyko biznesowe, a jego źródłem mogą być strajki, niestabilność prawa, możliwość nacjonalizacji, rewolty polityczne i terroryzm. Cena akcji zależy też od ogólnej koniunktury giełdowej. Podczas bessy spadają notowania większości spółek, nawet tych o dobrym standingu. Mogą więc nawet bez przyczyn fundamentalnych tracić także posiadacze akcji firm działających na rynku złota.

Przystąp do Klubu Goldenmark

Ryzyko związane z akcjami producentów złota jest przenoszone do funduszy inwestycyjnych, które w nie inwestują. W efekcie ponoszą straty inwestorzy, którzy powierzyli im środki w zarządzanie.

Instrumenty pochodne oparte na rynku złota

Często w portfelach funduszy inwestycyjnych znajdują się instrumenty pochodne oparte na rynku złota. Służyć one mogą zabezpieczeniu (hedging) przed niekorzystnymi zmianami cen złota, jak też zarabianiu, a wtedy mówimy o spekulacji. Ze względu na wysoką dźwignię finansową mogą one przynosić nie tylko wysokie zyski ale również odpowiednio dotkliwe straty, co przekłada się na wycenę portfela funduszu.

Zamów szablę z darmową przesyłką i darmowym zwrotem

Wyniki osiągane przez fundusze

Uzależnione są one nie tylko od notowań złota, ale także od jakości zarządzania. Z tym bywa różnie – są fundusze, w których zarządzający doskonale sobie radzą, uzyskując stopę zwrotu adekwatną do notowań złota, a nawet są w stanie "pobić" rynek. Niestety nie brakuje też przypadków, kiedy inwestycje w fundusze inwestycyjne przyniosły nieuzasadnione straty lub dały niższe zyski niż wynikałoby to ze wzrostu cen złota. Ponadto fundusze pobierają opłaty, niejednokrotnie wysokie, w tym za okresowe za zarządzanie. Jeżeli inwestycja trwa kilka lat to skumulowane koszty obciążające inwestycję mogą być znaczące.

Fundusze inwestycyjne otwarte dokonują odkupu jednostek uczestnictwa codziennie, więc w normalnej sytuacji zawsze można wyjść z inwestycji. Natomiast fundusze zamknięte dokonują umorzeń certyfikatów inwestycyjnych w określonych terminach, np. co miesiąc. Inwestor nie może więc w każdej chwili przedstawić ich do wykupu. Fundusz może też ograniczyć liczbę wykupowanych certyfikatów. Jeżeli certyfikaty inwestycyjne są notowane na giełdzie, wówczas można je teoretycznie sprzedać w dowolnym dniu. Jednak w praktyce płynność tego rynku jest w Polsce na niskim poziomie, a certyfikaty bywają notowane ze znacznym dyskontem wobec aktualnej wyceny aktywów.

Działalność funduszy inwestycyjnych, podmiotów nimi zarządzających, agentów transferowych oraz depozytariuszy podlega w Polsce nadzorowi, a sprawuje go Komisja Nadzoru Finansowego.

Giełdowe fundusze złota

W poprzedniej dekadzie zaczęły powstawać fundusze, których udziały są notowane na giełdach (Exchange Traded Funds, "ETF"). Opierają się one na aktywach z rynku finansowego i towarowego, w tym złocie - więc im poświęcimy tu uwagę.

Fundusz ETF emituje i sprzedaje na rynku udziały, których cena rynkowa zmienia się zgodnie z notowaniami złota. Zabezpieczeniem udziałów jest złoto kupowane przez fundusz, które jest zdeponowane w niezależnym skarbcu, zazwyczaj bankowym. Inwestor może przedstawić udziały do wykupu po aktualnym kursie otrzymując w zamian gotówkę. Może też otrzymać złoto w ilości odpowiadającej swoim udziałom.

Największym ETF-em opartym na złocie jest SPDR Gold Shares notowany na kilku giełdach, m.in. New York Stock Exchange. Obecnie posiada on w depozycie około 820 ton złota. Inwestycje poprzez fundusze ETF były jednym z katalizatorów wzrostu notowań złota a ich aktywa istotnie zyskały po wybuchu ostatniego kryzysu finansowego, osiągając w szczycie poziom 2,7 tys. ton złota

Fundusze ETF stanowią wygodną formę inwestowania – transakcje można zawierać tak, jak przy zakupie akcji. Należy je uznać za inwestycje o niskim ryzyku, bowiem ich udziały posiadają pokrycie w realnym kruszcu. Inwestor zna też na bieżąco wartość swego portfela. Ryzyko inwestycyjne zależy od zmian notowań złota, solidności i uczciwości podmiotów organizujących fundusz a także zgodności ze specyfikacją posiadanego w skarbcu złota. Analogicznie funkcjonują fundusze ETF oparte na srebrze, platynie i palladzie.

Instrumenty finansowe albo kruszec

Inwestowanie w instrumenty finansowe oparte na złocie wiąże się z wieloma ryzykami. Na przykład można ponieść stratę lub nie osiągnąć zadowalającej stopy zwrotu w wyniku spadku notowań akcji. Z kolei wyniki funduszu inwestycyjnego zależą od notowań składników portfela ale także doświadczenia, kwalifikacji i staranności osób nim zarządzających. Niższym ryzykiem charakteryzują się fundusze ETF, bowiem wycena ich udziałów naśladuje notowania złota i mają pokrycie w realnym kruszcu. Należy także dodać, że zyski z inwestycji w fundusze są obciążone podatkiem dochodowym.

Natomiast inwestując w złote sztabki lub monety otrzymujemy do ręki rzeczywiste aktywo, za które zapłaciliśmy. Można nim dowolnie dysponować. Istotne jest to w szczególności w sytuacjach zagrożenia, np. wojny. Wartość przedmiotu inwestycji zależy tylko od notowań rynkowych kruszcu. Zysk ze sprzedaży złota nie jest opodatkowany o ile okres od daty jego zakupu jest dłuższy niż 6 miesięcy. Co istotne, zakup złota inwestycyjnego nie jest obciążony podatkiem VAT.

Biorąc pod uwagę powyższą argumentację dochodzimy do konkluzji, że najbardziej praktyczną i bezpieczną formą inwestycji w złoto jego zakup w postaci sztabek i monet.

Jan Mazurek