Czym jest złoto? #AkademiaGoldenmark

Większości ludzi złoto kojarzy się z bajkami lub westernami, czy ewentualnie z filmami z gatunku „heist” (skok, napad). W rzeczywistości towarzyszyło ono ludzkości niemal od zarania dziejów, stanowiąc jeden z filarów cywilizacji. Czym jest i skąd się wzięło na Ziemi? Zapraszam na podróż do fascynujących korzeni cywilizacji…


Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem. Jego symbol to „Au” od łacińskiej nazwy „aurum”. Jest najbardziej kowalnym i ciągliwym z pośród wszystkich metali, nie utlenia się w wodzie ani powietrzu, jest odporne na większość kwasów (roztwarza je woda królewska, zasadowe roztwory cyjanków i rtęć).

Złoto występuje w przyrodzie w postaci samorodków, ziaren w skałach litych, żyłach i pokładach aluwialnych. Znacznie rzadziej występują związki złota. Jest ono również stosunkowo rzadkie – w całej historii wydobyto ok. 190 tys. ton złota[1]. W ziemi prawdopodobnie zostało o. 54 tys. ton, co – zdaniem Światowej Rady Złota – wystarczy na ok. 15-20 lat wydobycia na obecnym poziomie.

Skąd złoto wzięło się na Ziemi?

Złoto znajdujące się obecnie na Ziemi, zawdzięczamy asteroidom, które najpewniej podczas Wielkiego Bombardowania (ok. 3,8-4,1 mld lat temu) uderzały w Ziemię. Powszechnie uważa się, że we wszechświecie złoto powstawało w wyniku nukleosyntezy przebiegającej w supernowej. Jednak w sierpniu 2017 r. zaobserwowano, że pierwiastki ciężkie, w tym złoto, powstają także podczas fuzji gwiazd neutronowych.

Do niedawna z konkretnym przypadkiem uderzenia asteroidy wiązano genezę złóż złota znajdujących się w Witwatersrand w RPA, gdzie 2,02 miliarda lat temu uderzyła asteroida, tworząc krater Vredefort. Obecnie scenariusz ten jest kwestionowany z uwagi na dowody, które wskazują, że skały złotonośne istniały w tym regionie wcześniej – najprawdopodobniej w miejsce to uderzyła wcześniej inna asteroida. Warto przy tej okazji nadmienić, że to właśnie z okolic Witwatersrand pochodzi ok. 22 proc. całego złota, które już zostało wydobyte.

Złoto a cywilizacja

Wyżej wymienione cechy (rzadkość, łatwość w obróbce, trudność zniszczenia) sprawiły, że ludzie szybko zaczęli wykorzystywać złoto jako surowiec do produkcji pieniędzy. Tym samym złoto samo w sobie było pieniądzem, ponieważ niezależnie od formy, mogło zostać przerobione na pieniądze lub wymienione na inny towar. Z uwagi na cechy estetyczne, złoto wykorzystywane było także do produkcji biżuterii, która również była czymś niezwykle wartościowym i cenionym, a niejednokrotnie służyła także jako płacidło.

Złote monety dostępne od ręki!

Parytet złota był najpowszechniejszą podstawą polityki monetarnej w historii człowieka. Dopiero XX wiek przyniósł stopniowe „odrywanie” pieniądza od złota, czego finałowy akt miał miejsce w 1971 r., kiedy to prezydent Nixon zawiesił wymienialność dolara na złoto[2], a tym samym otwierając bankowi centralnemu możliwość drukowania pieniędzy bez pokrycia, opartych jedynie na obietnicy.


[1] https://www.gold.org/about-gold/gold-supply/gold-mining/how-much-gold

[2] https://www.bankier.pl/wiadomosc/45-lat-temu-Nixon-zamknal-zlote-okno-7473819.html

Bartosz Adamiak