Co piątemu emerytowi w Unii Europejskiej grozi ubóstwo

Blisko 20% Europejczyków powyżej 65 roku życia jest zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym - wynika z analizy Komisji Europejskiej. Wciąż występują także diametralne różnice w wysokości emerytur kobiet i mężczyzn.

Komisja Europejska, w sprawozdaniu z 2018 roku na temat adekwatności świadczeń, przeanalizowała, w jaki sposób obecne i przyszłe emerytury przyczyniają się do zapobiegania ubóstwu osób starszych i utrzymania dochodów kobiet i mężczyzn w całym okresie ich emerytury.

- Każdy emeryt ma prawo do godnego życia. Jest to jedna z kluczowych zasad europejskiego filaru praw socjalnych. Adekwatne emerytury są niezbędne w celu zapobiegania ubóstwu i wykluczeniu społecznemu osób starszych w Europie, szczególnie kobiet. Musimy zagwarantować, by osoby pracujące na podstawie niestandardowych form zatrudnienia lub prowadzące działalność na własny rachunek nie były pomijane. Naszym priorytetem musi być kontynuowanie obecnych reform, których celem jest zapewnienie adekwatnych emerytur dla każdego - podkreśla Marianne Thyssen, komisarz do spraw zatrudnienia, spraw społecznych, umiejętności i mobilności pracowników.

Prawie 20% emerytów zagrożonych ubóstwem

Jak wynika z analizy Komisji Europejskiej, obecnie liczba starszych Europejczyków narażonych na ubóstwo lub wykluczenie społeczne jest o 1,9 mln niższa niż dziesięć lat temu. A liczba starszych pracowników wzrosła o 4,1 mln tylko w ciągu ostatnich trzech lat.

- Pomimo tej poprawy sytuacji europejskich emerytów nie należy popadać w samozadowolenie. Według sprawozdania obecnie około 17,3 mln osób starszych w UE, czyli 18,2% łącznej ich liczby (w wieku 65 lat i starszych), jest zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Liczba ta pozostaje praktycznie niezmieniona od 2013 roku - wylicza komisja.

Ponadto - jak tłumaczą przedstawiciele KE - utrzymują się znaczne różnice między poszczególnymi państwami i grupami ludności. Przykładowo emerytury kobiet są nadal o 37% niższe niż mężczyzn, ze względu na niższe zarobki kobiet i ich krótszą aktywność zawodową wynikającą z obowiązków opiekuńczych.

Podobnie, osoby pracujące na podstawie niestandardowych form zatrudnienia lub prowadzące działalność na własny rachunek często mają mniej korzystne warunki dostępu do uprawnień emerytalno-rentowych i kumulowania tych uprawnień niż osoby objęte standardowymi formami zatrudnienia.

Zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem społecznym osób w starszym wieku wzrasta również wraz z wiekiem. Ponad połowa wszystkich osób starszych zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w UE jest w wieku co najmniej 75 lat.

- Wynika to z faktu, że chociaż potrzeby wzrastają wraz z wiekiem, wartość świadczeń emerytalnych podczas emerytury zmniejsza się - wyjaśnia KE.

"Trzeba zrobić jeszcze więcej"

Jak tłumaczą przedstawiciele komisji, państwa członkowskie wprowadziły środki zapewniające adekwatność emerytur, nadając im bardziej priorytetowe znaczenie w podejmowanych działaniach politycznych. Zwłaszcza w przypadku emerytur osób o niskich dochodach. Należy jednak uczynić jeszcze więcej.

- Aby zapewnić adekwatność i trwałość obecnych i przyszłych emerytur, systemy emerytalne muszą promować dłuższą aktywność zawodową, zgodnie ze stale rosnącym wskaźnikiem średniego dalszego trwania życia. Można to osiągnąć poprzez zachęcanie do uczenia się przez całe życie, zapewnienie bezpiecznego i zdrowego środowiska pracy, dostosowanie wieku emerytalnego, nagradzanie późniejszego przejścia na emeryturę oraz zniechęcanie do wczesnego kończenia aktywności zawodowej - radzi KE.

Przedstawiciele komisji zaznaczają, że elastyczne możliwości organizacji czasu pracy, w tym łączenia świadczeń emerytalnych z dochodami pochodzącymi z pracy, oraz zachęty podatkowe na rzecz późniejszego przechodzenia na emeryturę stają się coraz powszechniejsze i nadal będą odgrywać ważną rolę.

- Państwa członkowskie powinny również podejmować dalsze kroki w celu zlikwidowania zróżnicowania emerytur ze względu na płeć, wdrażając strategie polityczne zapewniające równość szans, skierowane do kobiet i mężczyzn w wieku produkcyjnym, na przykład poprzez wspieranie równowagi między życiem zawodowym i prywatnym i równy podział obowiązków opiekuńczych, rozwiązywanie problemu niskiej aktywności zawodowej, a także możliwość zmiany intensywności pracy oraz przerwy w karierze zawodowej - zaleca komisja.

Przedstawiciele KE podkreślają, że w szczególności strategie polityczne dotyczące emerytur powinny obejmować należytą ochroną przerwy w karierze związane ze sprawowaniem opieki.

- W ramach europejskiego filaru praw socjalnych komisja dąży do wspierania państw członkowskich w ich wysiłkach w tym obszarze, na przykład za pomocą wniosku mającego na celu zapewnienie pracującym rodzicom i opiekunom lepszej równowagi między życiem prywatnym i zawodowym - tłumaczą.

Ponadto, dodaje KE, ważne jest również rozszerzenie systemu emerytalnego na osoby pracujące na podstawie niestandardowych form zatrudnienia lub prowadzące działalność na własny rachunek, a także promowanie gromadzenia dodatkowych oszczędności emerytalnych.

fot. Huy Phan on Unsplash

Złoto - poradnik dla każdego - SPRAWDŹ
Tomasz Matejuk