Czy umiemy oszczędzać i planować budżet? Finansowy portret Polaków

Mimo rosnącej świadomości Polaków o potrzebie oszczędzania, ciągle niewielki odsetek rodaków jest skłonnych do odkładania pieniędzy na przyszłość. Temu zagadnieniu przyjrzała się Fundacja Kronenberga przy Banku Citi Handlowy, która opublikowała raport „Postawy Polaków wobec finansów”. Jego celem było określenie postaw Polaków względem finansów – planowania i kontrolowania budżetu domowego, oszczędzania oraz inwestowania.

Jak oszczędzamy?

Z badania wynika, że w 2017 roku blisko 47% badanych wydawało niemal wszystkie zarobione pieniądze na bieżące potrzeby, podczas gdy jeszcze dziesięć lat temu współczynnik ten wynosił 34%. W ubiegłym roku aż 70% badanych Polaków uważało, że warto oszczędzać, z czego jedynie 54% rzeczywiście oszczędzało. W większości byli to ludzie posiadający dzieci.

Z publikowanego w maju raportu „Dojrzałość finansowa Polaków 2017”, opracowanego na zlecenie Nationale-Nederlanden wynika, że na nieprzewidziane sytuacje/czarną godzinę oszczędza 20% badanych. 14% respondentów oszczędza z myślą o przyszłości swoich dzieci.
Pod względem wieku, posiadanie oszczędności na przyszłość deklarowało aż 63% 20-latków oraz 61% 40-latków. Wśród 30-latków odsetek ten był nieco większy (67%).

Źródło: Postawy Polaków wobec Finansów 2016, badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy i Fundacji Think, wrzesień 2016 r.

Nasze wydatki

Jeśli chodzi planowanie wydatków, w ciągu ostatnich dziesięciu lat nastąpił wzrost osób, które z wyprzedzeniem planowały większe wydatki (z 65 % do 75% ). 23% przebadanych zadeklarowało, że planuje takie wydatki minimum z półrocznym wyprzedzeniem (w 2007 było to 14%). Ilość osób, która planowała większe wydatki w terminie krótszym (7 dni) zmalała z 12% w 2008 roku do 5% w roku bieżącym.

Jak podaje GUS, w 2016 roku wzrosła nadwyżka dochodów nad wydatkami, co dało gospodarstwom domowym większe możliwości oszczędzania. Poziom przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na osobę w zaokrągleniu do 1 zł wyniósł w 2016 r. 1475 zł i był realnie wyższy o 7,0% od dochodu z roku 2015 (4,3%).

Z badania GUS o Sytuacji gospodarstw domowych w 2016 r. wynika, że wydatki na towary i usługi konsumpcyjne wyniosły średnio 1083 zł i były realnie wyższe o 4,5% w stosunku do 2015 r. (ok.2%).

We wszystkich grupach społeczno-ekonomicznych gospodarstw domowych wystąpił realny wzrost przeciętnych miesięcznych wydatków na osobę (od 0,9% w grupie pracujących na własny rachunek do 5,5% w grupie rolników) w stosunku do roku 2015.

Polacy najwięcej wydają na żywność i napoje bezalkoholowe – 24,2%, przy czym w gospodarstwach pracujących na własny rachunek stanowiły one 20,9%, a w gospodarstwach rolników – 31,5% wszystkich wydatków (w 2015 r. odpowiednio: 24,0%, 20,5%, 31,3%). Chociaż Polacy lepiej planują wydatki, w 2016 roku utrzymywała się tendencja spadkowa w ilościowym spożyciu większości podstawowych artykułów żywnościowych.

Poprawiło się wyposażenie gospodarstw domowych w dobra trwałego użytkowania, takie jak smartfony, telewizory plazmowe i ciekłokrystaliczne, zmywarki do naczyń, komputery z dostępem do Internetu oraz samochody.

Z raportu „Postawy Polaków wobec finansów” wynika, że jesteśmy bardziej zapobiegliwi, a gdy planujemy, robimy to raczej w dłuższej perspektywie. Polacy czują się coraz bardziej stabilni finansowo, jednak odruch oszczędzania jest ciągle odległym nawykiem, nad którym należy pracować.

fot. QuinceMedia, pixabay.com, CC0