Historia polskich emerytur

Emerytury w Polsce mają bardzo krótką, bo niespełna stuletnią historię. Jednak zawiera ona wiele zwrotów akcji, a w ostatnich dwóch dekadach niemal każdy rząd stawia sobie za punkt honoru „uzdrowić" emerytury.

Przez wieki w rolniczej Rzeczpospolitej, tak samo jak w całej Europie, obowiązywała swoista „umowa społeczna". Dzieci zajmowały się na starość zniedołężniałymi rodzicami. Sytuację zmieniła rewolucja przemysłowa, która rozbiła tradycyjne rolnicze struktury społeczne i stworzyła nową klasę robotniczą.

Rewolucja przemysłowa przypadła na czas, kiedy Polska znajdowała się pod zaborami. Stąd polscy robotnicy z emeryturami zetknęli się najpierw w państwach zaborczych. W Prusach od 1889, a w Rosji od 1912 r. robotnicy, także z zakładów na terenie Polski, objęci byli ubezpieczeniem emerytalnym. W Cesarstwie Austrio-Węgierskim system emerytalny funkcjonował od 1906 r., ale obejmował wyłącznie pracowników umysłowych.

II Rzeczpospolita

Młode państwo polskie, które odzyskało niepodległość w 1918 r., miało przed sobą wiele wyzwań; jednym z nich była polityka społeczna. Wobec dramatycznej walki o granice i kryzysu gospodarczego mogłoby się wydawać, że polityka społeczna powinna zejść na dalszy plan. Jednak u źródeł II RP znajdowały się różne odłamy ruchu socjalistycznego. Sam Józef Piłsudski wywodził się przecież z Polskiej Partii Socjalistycznej, a jego poglądy na sprawy społeczne przed I wojną światową znajdowały się tylko nieco bardziej na prawo, niż komunistów.

fot. Monoar, pixabay.com, CC0

Krzysztof Krzemień