Kontrakty na różnice kursowe

Kontrakt na różnice kursowe jest finansowym instrumentem pochodnym, którego wartość zależy od ceny określonych aktywów.

Z punktu widzenia prawa kontrakt na różnice kursowe (ang. Contract for Differences, „CFD”) jest to umowa zawarta między dwiema stronami, które zobowiązują się wobec siebie do rozliczenia różnicy kursów otwarcia i zamknięcia pozycji w tym kontrakcie, wynikającej bezpośrednio ze zmian cen aktywów dotyczących tego kontraktu. Otwarcie pozycji oznacza zakup lub sprzedaż kontraktu a zamknięcie pozycji następuje przez zajęcie pozycji odwrotnej do otwartej. Tak więc długa pozycja jest zamykana przez zajęcie pozycji krótkiej a krótka pozycja - poprzez zajęcie długie pozycji.

Aktywami, na których opierają się kontrakty na różnice są akcje, indeksy giełdowe, stopy procentowe, towary, waluty etc. Zajmując pozycję w takim kontrakcie inwestor nie wchodzi w posiadanie określonych aktywów, ani nie dokonuje ich krótkiej sprzedaży. CFD w odróżnieniu od kontraktów terminowych, nie posiadają ustalonej daty wygaśnięcia.

Kontrakt na różnice ma określoną dźwignię finansową (lewar), która stanowi relację wartości kontraktu oraz inwestycji początkowej (depozytu). Dzięki temu można otworzyć pozycję posiadając niewielką część jej całkowitej wartości - zazwyczaj 5-20% a w przypadku walut depozyt może być mniejszy, a więc wyższa dźwignia finansowa. Dzięki lewarowaniu stopa zysku lub straty z inwestycji jest wyższa niż zmiana notowań aktywa bazowego – tyle razy, ile wynosi dźwignia finansowa.

Przy dużej dźwigni finansowej nawet niewielkie wahnięcie cen aktywów bazowych, np. złota może przynieść duże zyski lub straty. Jeżeli strata na pozycji przekracza dopuszczalną wartość, wówczas inwestor jest zobowiązany do niezwłocznego uzupełnienia depozytu. Jaką pozycję powinien zająć, to zależy od oczekiwanego kierunku zmian cen aktywów bazowych.

Inwestowanie na rynku CFD może służyć zarabianiu na zmianach cen aktywów bazowych (spekulacja) lub zabezpieczeniu przed stratami portfela (ang. hedging).

Jeżeli inwestor oczekuje wzrostu cen aktywów bazowych kupuje kontrakt CFD (otwiera długą pozycję). W przypadku przewidywania spadków cen winien zająć krótką pozycję, czyli sprzedać kontrakt CFD. Jeżeli ceny aktywów bazowych zmienią się zgodnie z prognozami inwestora wówczas osiągnie on zysk a w przeciwnym razie poniesie stratę.

Hedging, czyli zabezpieczenie przed stratami wynikającymi z niekorzystnych zmian cen aktywów bazowych, polega na zajęciu przeciwstawnej pozycji w CFD. Na przykład inwestor posiadający akcje spółki notowanej na giełdzie może skompensować ewentualne straty sprzedając kontrakt CFD na te akcje (zająć krótką pozycję).

Zaletą strategii hedgingowych z wykorzystaniem CFD są niższe koszty zabezpieczenia, niż w przypadku wykorzystywania w tym celu opcji.
Inwestorzy, którzy zajęli długie pozycje w CFD są obciążani odsetkami finansowania, gdyż kwota stanowiąca różnicę między wartością kontraktu a depozytem stanowi udzieloną im pożyczkę. Jednocześnie inwestorzy, którzy zajęli krótkie pozycje są uznawani odsetkami, gdyż sprzedając kontrakt CFD udzielili pożyczki tym, którzy kupili kontrakty. W przypadku kontraktów na akcje dywidenda jest przekazywana na rachunki inwestorów posiadających długie pozycje w CFD. Nie pochodzi ona od spółki lecz jest pobierana z kont inwestorów, którzy zajęli krótkie pozycje.
Studium przypadku (case study)

Inwestor spodziewający się wzrostu kursu akcji spółki XYZ zamierza zainwestować 100 000 EUR. Aktualny kurs akcji wynosi 50 EUR. Przeanalizujmy dwa scenariusze: (i) zakup 2 000 akcji, (ii) zajęcie długiej pozycji w CFD przy dźwigni 10:1, dającej możliwość zarabiania lub straty tak samo, jak zakup portfela 20 000 akcji o wartości 1 000 000 EUR. Przyjmijmy, że w trakcie trwania inwestycji notowania akcji wzrosły do 60 EUR a w okresie inwestycji spółka XYZ wypłaciła dywidendę 1,0 EUR/akcję, co po potraceniu podatku przyniosło inwestorowi przychód 0,8 EUR/akcję.

Operacja Dane operacji/ założenia Akcje XYZ CFD - lewarowanie (10:1)
Transakcja kupna 50 EUR/akcję +2 000 akcji +20 000 akcji
Transakcja sprzedaży 60 EUR/akcję -2 000 akcji -20 000 akcji
Wynik na pozycji Liczba akcji x 10 EUR +20 000 EUR +200 000 EUR
Odsetki zapłacone/koszt finansowania 0,3% wartości portfela akcji lub  kontraktu CFD -300 EUR -3 000 EUR
Dywidenda 0,8 EUR/akcję +1 600 EUR +16 000 EUR
Wynik   +21 300 EUR +213 000 EUR

Wyniki tej strategii dowodzą, że większe możliwości osiągnięcia zysku przy takim samym poziomie zaangażowania kapitału daje strategia z wykorzystaniem CFD. Im wyższa dźwignia, tym wyższy jest potencjalny zysk. Natomiast jeżeli kurs akcji spadłby (np. do 40 EUR) inwestor poniósłby analogiczną stratę na giełdzie, a w przypadku CFD dziesięciokrotnie wyższą niż gdyby posiadał akcje.

Inwestując w CFD należy mieć więc na uwadze nie tylko potencjalne wysokie zyski ale także ryzyko poniesienia dotkliwych strat, które mogą przewyższyć kwotę początkowego depozytu. Wynik inwestycji zależy od umiejętności przewidzenia kierunku zmian cen aktywów, na jakich jest oparty CFD.

fot. quemotionq, pixabay.com, CC0

Jan Mazurek