Czy Krugerrandy mogą się od siebie różnić?

Wydaje się, że każda moneta, która posiada 91,67% złota oraz domieszkę w postaci miedzi powinna wyglądać identycznie pod względem barwy. Czy rzeczywiście tak jest? Niekoniecznie. Większość z nas nie zdaje sobie z tego sprawy, gdyż przez ręce większości z nas nie przechodzą monety od różnych producentów, w rozmaitych rocznikach i gramaturach. W przypadku Krugerrandów monety potrafią różnić się od siebie doprawdy wyraźnie pod względem barwy stopu. Kwestię tą zdecydowanie warto poruszyć, ponieważ ktoś kto wejdzie w posiadanie monet z Rand Refinery może pomyśleć, że w jego ręce trafiły monety, z których przynajmniej jedna może być fałszywa.

Poniższe zdjęcie obrazuje Krugerrandy uncjowe w rocznikach od 1973 do 1979 włącznie.

Jak widać odblask, odcień i przede wszystkim kolor monet jest znacząco różny w każdym z roczników. Oczywiście to co się działo z monetą od lat 70. zdecydowanie mogło wpłynąć ma na jej stan, przy czym nie mógł to być czynnik absolutnie kluczowy. Okazuje się jednak, że odmienność kolorów poszczególnych roczników nie odnosi się jedynie do monet z dekady lat 70. Poniżej zdjęcia z kilkoma egzemplarzami monet z trzech różnych dekad.

Jak wytłumaczyć różnice w kolorach, skoro 91,67% monety stanowi złoto, zaś resztę miedź? Diabeł tradycyjnie tkwi w szczegółach, zaś w tym przypadku w tysięcznych częściach stopu z jakiego wykonuje się Krugerrandy. To właśnie absolutnie – wydawałoby się – minimalna, niemalże niezauważalna ilość obcego metalu potrafi wpłynąć na końcową barwę stopu, a w konsekwencji monety.

Zacznijmy od złota. Według producenta Krugerrand nie tyle posiada 91,67% złota (22 karaty), co jest to jego minimalna ilość w monecie. Nie należy jednak liczyć na znaczące odchylenia od tego poziomu, bynajmniej z uwagi na oszczędność kruszcu. Technologia jaką dysponuje Rand Refinery z pewnością pozwala na wysoki poziom kontroli jakości. Gdyby mimo wszystko zawartość złota wzrosła powyżej 22 karatów byłoby to nie bez znaczenia dla barwy monety. Miedź. Jako główna domieszka i metal, który wchodzi w reakcję z tlenem ma on kluczowe znaczenie w procesie utleniania się. Kluczowe nie znaczy jedyne.

Żaden metal, który uzyskujemy w procesie rafinacji nie osiąga czystości na poziomie 100%. Żaden! Czystość może być wysoka, ale uzyskanie czystego metalu jest praktycznie nieosiągalne. Złoto dla przykładu w definicji dewizy wystarczy jeśli posiada 99,5% kruszcu. Nie jest to jednak czystość spotykana powszechnie. Odzysk złota przy użyciu kwasu azotowego pozwala uzyskać trzy dziewiątki, a więc 99,9% Au. Elektroliza daje z kolei 99,99%. Powtórzona umożliwia 99,999%. Wciąż jednak gdzieś tam w czeluściach powiązań międzycząsteczkowych czają się jeszcze inne metale.

W przypadku miedzi, która jest wydobywana w połączeniu z całym szeregiem innych metali o charakterze szlachetnym i przemysłowym, paleta domieszek robi się prawdziwie rozmaita. Miedź rodzima w praktyce nie występuje, zaś spektrum metali, które określa się mianem „zanieczyszczeń” to m.in. Antymon, Arsen, Bizmut, Cyna, Cynk, Ołów, Siarka, Żelazo. Każdy metal to odmienne właściwości chemiczne oraz termiczne. Nie pozostają one bez znaczenia dla procesów dalszej obróbki.

Wystarczy tysięczna część metali innych od miedzi i złota, aby barwa stopu uzyskała nowy wygląd. Jako że producent Krugerrandów działa od 1920 roku, zaś samą monetę wyemitowano po raz pierwszy w 1967 roku, usprawnianie metodologii produkcyjnej oraz samej technologii z całą pewnością miało wpływ na omawiane zjawisko. Sam producent przyznaje, że w ostatnich latach (od 2014 roku dokładnie rzecz ujmując) zaczął korzystać z nowej, jeszcze wyższej pod względem jakościowym miedzi, co z całą pewnością mogło mieć wpływ na wygląd monet. Dodaje jednocześnie, że kolor jest kwestią wtórną wobec absolutnego priorytetu jakim jest minimalna zawartość czystego złota. Żaden Krugerrand nie może bowiem posiadać mniej, aniżeli 31,105 g czystego złota w monecie standardowej. Nie mamy powodów, aby w to wątpić.

 

Złoto - poradnik dla każdego - SPRAWDŹ

enEnglish (angielski) etEesti (estoński) ruРусский (rosyjski)

Łukasz Chojnacki