Mały ZUS. Wszystko, co trzeba wiedzieć o niższych składkach dla przedsiębiorców

Od 1 stycznia 2019 roku przedsiębiorcy będą mogli skorzystać z tzw. małego ZUS-u. Wyjaśniamy, na czym polega ta ulga i kto będzie mógł płacić składki na ubezpieczenia społeczne w niższej wysokości. 

O planach wprowadzenia niższych składek na ubezpieczenia społeczne dla małych przedsiębiorców informowaliśmy już w ubiegłym roku, a także w sierpniu 2018 roku, gdy prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy w tej sprawie.

Ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2019 roku. Jak tłumaczą przedstawiciele Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z nowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne będzie można skorzystać nie wcześniej niż po ustaniu "preferencyjnych składek".

- Jeśli ktoś opłacał składki preferencyjne, to nie może skorzystać z "małego ZUS-u". Co jest logiczne, bo również przy "małej działalności" najniższa podstawa ustalona w stosunku do przychodów z poprzedniego roku nie może być niższa niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku - wyjaśniają w ZUS-ie.

Co oznacza "mały ZUS"?

Przedsiębiorca, którego przychody za ubiegły rok z działalności gospodarczej, prowadzonej przez cały ten rok, nie przekroczą 30-krotności minimalnego wynagrodzenia (w 2018 roku to 63 tys. zł), będzie mógł opłacać obniżone - proporcjonalnie do przychodu - składki na ubezpieczenia społeczne.

- "Mały ZUS" dotyczy tylko składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe). Nie obejmuje składki zdrowotnej, którą trzeba będzie opłacać w pełnej wysokości. Jeśli w poprzednim roku przedsiębiorca nie prowadził działalności przez cały rok (np. zawiesił ją albo zamknął i ponownie rozpoczął), przy obliczaniu progu przychodu musi zastosować proporcję - podkreślają przedstawiciele ZUS-u.

Kto może skorzystać z ulgi?

Z "małego ZUS" może skorzystać osoba, która:

  • jest przedsiębiorcą zarejestrowanym w CEIDG (również wspólnikiem spółki cywilnej),
  • w poprzednim roku kalendarzowym nie miały do niej zastosowania przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i nie korzystała ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług,
  • przychody, które osiągnęła z działalności gospodarczej za ubiegły rok kalendarzowy, nie przekroczą progu uprawniającego do korzystania z ulgi,
  • nie spełnia warunków do płacenia preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne (od podstawy wynoszącej 30 proc. minimalnego wynagrodzenia),
  • prowadziła działalność gospodarczą przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym,
  • nie wykorzystała 36-miesięcznego limitu (w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej) korzystania z „małego ZUS",
  • nie wykonuje działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, dla którego przed dniem jej rozpoczęcia wykonywała (w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy) w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym czynności wchodzące w zakres działalności.

Jak podkreślają przedstawiciele Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z "małego ZUS" nie może skorzystać przedsiębiorca, który w poprzednim roku prowadził także inną pozarolniczą działalność jako:

  • twórca, artysta,
  • osoba wykonująca wolny zawód,
  • wspólnik spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej albo jednoosobowej spółki z o.o.,
  • osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół.

Jak długo można płacić "mały ZUS"?

Z "małego ZUS-u" będzie można korzystać przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

- Osoba, która spełnia warunki ustawowe i chce opłacać składki na nowych zasadach zobowiązana jest złożyć w terminie 7 dni dokumenty ZUS ZUA/ZUS ZZA z odpowiednimi kodami tytułu ubezpieczenia. Przedsiębiorca będzie mógł zrezygnować z tego uprawnienia w każdym czasie, a więc także od dnia nabycia do niego prawa. Rezygnacja będzie nieodwołalna. Tym samym do końca roku kalendarzowego przedsiębiorca będzie zobowiązany ustalać podstawę wymiaru składek zgodnie z art. 18 ust. 8 ustawy o sus (czyli od kwoty nie niższej niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego ustalonej na dany rok) - podkreślają w ZUS-ie.

Jak dodają, że za rezygnację z uprawnienia należy także uważać niedokonanie przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą zgłoszenia z właściwym kodem tytułu ubezpieczenia od dnia zaistnienia zmiany, w terminie 7 dni. Niezależnie czy podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, czy tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zgodnie z wytycznymi ZUS-u, dniem zaistnienia zmiany jest odpowiednio:

  • pierwszy stycznia danego roku kalendarzowego,
  • pierwszy dzień rozpoczęcia lub wznowienia działalności w danym roku kalendarzowym,
  • pierwszy dzień spełniania warunków do ustalania podstawy wymiaru składek zgodnie
    z art. 18c ust. 1-3 ustawy o sus (np. pierwszy dzień zaprzestania wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy, czy też pierwszy dzień zaprzestania korzystania z „preferencyjnych składek”).

Nie ma powrotu do "małego ZUS-u"

Jak dodają przedstawiciele zakładu, nie jest możliwy "powrót" do korzystania z "małego ZUS" przez osobę, która korzystała z tej ulgi, a następnie złożyła dokumenty z innym niż przewidziany dla „małego ZUS” kodem tytułu ubezpieczenia, zaczynającym się od 05.

- Przedsiębiorca, który dopiero rozpoczął działalność, nie będzie mógł od razu skorzystać z "małego ZUS", ponieważ warunkiem płacenia niższych składek jest prowadzenie działalności gospodarczej przynajmniej przez 60 dni w poprzednim roku. Po rozpoczęciu działalności może jednak skorzystać z innych ulg – ulgi na start i/lub preferencyjnych składek ZUS. Korzystanie z nich wiąże się z mniejszą liczbą formalności - podkreślają w ZUS-ie.

fot. rawpixel on Unsplash

Tomasz Matejuk