Złoto od pszczół

Doskonale smakuje na chałce czy toście z masłem. Osłodzi kawę i herbatę, a zimą rozgrzeje z mlekiem. Jest niezastąpiony w kuchni, ale nie tylko bo przemysł farmaceutyczny i kosmetyczny również z jego właściwości korzysta. Miód, z jednej strony jest produktem nadzwyczaj pospolitym a z drugiej jest niezwykle ceniony. Zwłaszcza w ostatnich latach, kiedy zaczynamy widzieć wymierające rodziny pszczół. Jak się ma polska branża pszczelarska, czy ta dziedzina ma przyszłość?

Czy doceniamy miód?

W Polsce w 2017 r. całkowita produkcja miodu wyniosła niemal 15,2 tys. ton. Najwyższe zbiory miodu były w Wielkopolsce (wyprodukowano 1908 ton) i na Lubelszczyźnie (wyprodukowano 2320 ton) - wynika z raportu "Sektor pszczelarski w Polsce w 2017 roku" wydany przez Instytut Ogrodnictwa Zakład Pszczelnictwa w Puławach.

Czytaj także: Złoto i diamenty w portfelu 

Źródło: Na podstawie danych GUS i Instytutu Ogrodnictwa Zakład Pszczelnictwa w Puławach, "Sektor pszczelarski w Polsce w 2017 roku"(rok 2017)

W Europie jest zrzeszonych około 600 000 pszczelarzy, którzy opiekują się w sumie około 17 milionami ulami, a produkowane jest około 250 000 ton miodu i jego pochodnych (pszczelego wosku, propolisu czy pyłku). W Polsce jest ich ponad 68 000.

Do czołowych producentów, którzy produkują powyżej 20 000 ton, należą Hiszpania, Węgry, Niemcy i Rumunia. Polska i Grecja produkują od 15 000 do 20 000 ton miodu. Najmniej produkuje Cypr, Irlandia i Luksemburg - poniżej 1 000 ton rocznie. W skali świata największym producentem miodu są Chiny które produkują 502 614 ton miodu rocznie i Turcja produkująca 105 532 ton miodu rocznie.

W 2016 roku do krajów Unii Europejskiej było importowane ok. 200 000 ton miodu z takich krajów jak: Chiny, Ukraina, Argentyna czy Meksyk. Natomiast około 20 000 ton europejskiego miodu trafia do Szwajcarii, Arabii Saudyjskiej Japonii, Stanów Zjednoczonych i Kanady.

Z badań przeprowadzonych na zlecenie Europejskiego Parlamentu wynika, że pszczelarze z Unii Europejskiej muszą zmagać się z stosunkowo wysokim kosztom produkcji. Warto zwrócić uwagę, że ograniczony eksport z Unii jest wyceniany wyżej niż import. Za jeden kilogram miodu sprowadzanego do krajów Unii płacono około 2,23 EUR w 2016 r., a jeden kilogram miodu wywieziony do krajów spoza UE kosztował około 5,69 EUR.

Polscy pszczelarze

Z rejestrów prowadzonych przez Powiatowe Inspektoraty Weterynarii (PIW) wynika, że w Polsce znajduje się 70311 podmiotów posiadających rodziny pszczele, jednak w przypadku 1914 producentów brak jest danych dotyczących liczby rodzin.

Jak wynika z raportu "Sektor pszczelarski w Polsce w 2017 roku" najwięcej osób zajmujących się pszczelarstwem zamieszkuje województwo małopolskie, najmniej - podlaskie. Ponad 46 tys. pszczelarzy prowadzi pasieki małe, składające się z nie więcej niż 20 pni, a tylko nieznacznie powyżej 1,4 tys. osób posiada gospodarstwa liczące ponad 80 rodzin pszczelich. Według danych z Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) ok. 46,1 tys. producentów należy do organizacji pszczelarskich.

Źródło: Na podstawie danych GUS i Instytutu Ogrodnictwa Zakład Pszczelnictwa w Puławach, "Sektor pszczelarski w Polsce w 2017 roku"(rok 2017)

Ile kosztuje miód?

W 2017 roku, w sprzedaży hurtowej najtańsze były miody wielokwiatowe i rzepakowe - od 11 do 12,5 zł/kg. Natomiast miód akacjowy, lipowy, gryczany i spadziowy ze spadzi liściastej był skupowany za nieco powyżej 17 zł. Wyższe były ceny kilograma miodu spadziowego ze spadzi iglastej (ok. 26 zł), a najwyższe - miodu wrzosowego (40 zł) - wynika z raportu "Sektor pszczelarski w Polsce w 2017 roku". Na cenę miodu wpływa udział pyłku przewodniego w przypadku odmianowych miodów nektarowych lub wskaźnik przewodności elektrycznej w miodach spadziowych.

Czytaj także: Mobilny portret Polaka. Przez smartfona kupujemy już prawie wszystko

Istotnym faktem jest to, że miody sprzedawane bezpośrednio z pasiek uzyskiwały wyższe ceny niż do sprzedaży hurtowej. W 2017 roku najtańsze miody - rzepakowe kosztowały na rynku ok. 23 zł/kg. Miód gryczany kosztował 30 zł/kg. Natomiast zbliżone ceny uzyskiwały miody akacjowe i lipowe (28 zł/kg). Najwyższe ceny osiągał miód spadziowy ze spadzi iglastej i miód wrzosowy.

Jak podaje ekspert z Zakład Pszczelnictwa, dr Piotr Semkiw - w ramach sprzedaży bezpośredniej i detalicznej na rynek trafiło 84,4% miodu, a pozostałą jego część pszczelarze skierowali do punktów skupu hurtowego.

Na cenę miodu wpływają oczywiście koszty produkcji, które jak się okazuje nie są małe. Jednostkowe koszty produkcji 1 kg miodu wyniosły ok. 20 zł w pasiekach małych i ok. 15 zł w pasiekach dużych. Koszty ogółem w przeliczeniu na jedną rodzinę pszczelą sięgały prawie 340 zł w produkcji towarowej i 276 zł w produkcji amatorskiej. Stałe obciążenia finansowe stanowiły ok. 20% kosztów produkcji w pasiekach towarowych i ok. 15% w amatorskich. Spośród kosztów zmiennych, niezależnie od typu prowadzonej pasieki, najwyższe były koszty pracy. Poza tą pozycją, koszty dokarmiania (pasieki amatorskie) i koszty transportu (pasieki towarowe) zasadniczo weryfikowały opłacalność produkcji pszczelarskiej - podaje autor raportu "Sektor pszczelarski w Polsce w 2017 roku" dr Piotr Semkiw.

Produkcja miodu w kraju i w poszczególnych województwach

*skorygowana o straty rodzin po zimowaniu i w trakcie w sezonu
** uwzględnia dane z 1 organizacji ogólnopolskiej
Źródło: Instytut Ogrodnictwa Zakład Pszczelnictwa w Puławach, "Sektor pszczelarski w Polsce w 2017 roku"

W największych ilościach polski miód trafiał na rynek francuski (2,7 tys. ton) i niemiecki (ok. 2 tys. ton), natomiast największe ilości miodu zakupiono na rynku ukraińskim (prawie 9 tys. ton) i chińskim (ok. 5 tys. ton)

Czytaj także: Najdroższe przyprawy świata

Ciężka praca

Doskonale znamy powiedzenie "pracowity jak pszczoła", ale czy mamy świadomość, że jedna pszczoła w ciągu swojego życia wytwarza około jednej łyżeczki miodu? Aby wytworzyć 1 kg miodu, pszczoły muszą przysiąść około 4 miliony razy na kwiatach lub liściach. Warto zaznaczyć, że wyróżnia się kilka odmian miodu w zależności od surowca, z jakiego powstał. Wyróżnia się miody: nektarowe (kwiatowe), spadziowe, mieszane (nektarowo-spadziowe lub spadziowo-nektarowe). Miejmy nadzieję, że problemy związane z wymieraniem pszczół są jedynie przejściowe i będziemy mogli delektować się tym produktem zawsze i wszędzie.

Photo by Andrea Sonda on Unsplash